مراحل ساخت سایت از ابتدا تا انتها
اینترنت مجموعة گـسترده و بـیحد و مـرزی از شبکههاست که توسط لینکهای زنده میان کامپیوترها ایجاد می شود. تیم برنرز لی، بنیانگذار شـبکه جهانی وب، با برپایی یک سایت وب در آگوست ۱۹۹۱، نام خود را به عنوان نخستین طراح وب در تـاریخ ثبت کرد.
تحولات چهل سـاله یا بیشتر این رسانه، به تدریج همة سازمانها، ادارات و نهادهای کوچک، حتی اشخاص را در سراسر دنیا به این سمت سوق داده است که امروزه ناگزیر به سرمایه گذاری در اینترنت هستند و اگر خود صـاحب پایگاهی در اینترنت نباشند، بیشک استفاده کنندة خدمات موجود در آن خواهند بود. امروزه اینترنت به رسانهای همگانی مبدل گشته است که همة نیازها و خواستههایی که در دنیای خارج به صورت واقعی مطرح شده، بـه صـورت مجازی در آن یافت می شود؛ و هر شخص حقیقی یا حقوقی که تمایل دارد، بخشی از مخاطبان خود را از دست ندهد، ناگزیر به ارائة خدمات از طریق این رسانه است.
مطالب یاد شده مؤید این حقیقت اسـت کـه داشتن یک پایگاه اینترنتی برای ارائه خدمات از این طریق، حداقل نیاز برای توجه است؛ اما نکاتی که برای ایجاد و طراحی وب سایت ، از آغاز تا پایان، همانند هر پروژة مهندسی نرمافزاری باید مـدنظر قـرار گیرد، به چهار بخش کلی تقسیم میشود:
1. نیازسنجی،
2. طراحی،
3. پیادهسازی،
4. تست و پشتیبانی.
دستهبندی مفصل تری که برای ایجاد یک پایگاه میتوان در نظر گرفت، به این شرح است:
شناخت اهـداف و طـرحهای مـدیران سازمان.
شناسایی مخاطبان سایت.
گـزینش اطـلاعات بـر اساس نیاز مخاطب.
بررسی عملکرد سایتهای مشابه داخلی و خارجی.
برگزاری جلسات حضوری متخصصان با کار فرمایان.
کمک به اضافه شدن بـخشهای جـدید بـه سایت.
طراحی ساختار اطلاعاتی سایت.
ایجاد تطبیق مـیان نـوع طراحی با موضوع سایت.
پیشنهاد قالب گرافیکی سایت.
ارائه ساختار نهایی سایت.
هماهنگی با متدهای روز و بهکارگیری سبکهای مناسب.
به کـارگیری هـنر گـرافیک رایانهای.
استفاده از تکنیکهای روانشناسی رنگ.
بهکارگیری انیمیشن در صفحات وب.
پشتیبانی سـایتهای طراحی شده.
نگهداری سایت و اختصاص فضا و نام دامنه.
کمک در بروز رساندن اطلاعات در سایت.
حال هریک از این بخشها را بـا تـفصیل بـیشتری بررسی کرده و در بخشهای لازم، پیشنهاداتی را برای تأسیس پایگاه، به ویژه بـا رویـکردهای اسلامی ارائه می دهیم:
1. شناخت اهداف و طرحهای مدیران سازمان
پیش از هر چیز و پس از آنکه لزوم راهاندازی یک پایگاه بـرای یـک سـازمان مشخص شد، متخصصان باید اهداف و طرحهای مدیران را شناخته، با توجه به خـلاقیّت هـنری و درک تـکنولوژی پیاده سازی ایدهها، تصورات مدیران را به محیطی (وب سایت) تبدیل کنند که در آن، دیدگاهها و توانائیهای (پیـامهای) مـدیران بـه بهترین وجه ممکن، به مخاطبان این رسانه ارائه گردد. اگر سازمان از رویکردهای تبلیغی، اطـلاعرسانی و تـرویجی برخوردار باشد، طبیعی است که تحلیل اطلاعات و انتخاب راهبرد مناسب ارائه آنها در نخستین گـام تـاسیس پایـگاه، سنگ زیرین طراحی وب سایت است که اگر کج نهاده شود، فرجام کار مـطلوب نـخواهد بود.
2. شناسایی مخاطبان سایت و گزینش اطلاعات بر این اساس
شناسایی نیازها، سلایق و خـواستههای مـخاطبان، از رمـوز موفقیت رسانهها است، امروزه بسیاری مردم، در هر شغل و مرتبهای، یک صفحة وب یا یک سایت برای خـود دارنـد؛ اما تنها ایجاد و انتشار صفحة وب، به معنای بازدید همه مردم از آن نیست. اصـولآ از مـیلیونها صـفحة وب موجود، تنها شمار معدودی به صورت مرتب، خوانندگان را به خود جذب میکنند و به صورت طـبیعی، ایـن صـفحات هستند که توجه متقاضیان را جلب میکنند، از اینرو بیشترین نگاه طراحان سایت باید بـه مـخاطبان خود باشد.
بنابراین، مهمترین عامل برای جذب مخاطب، استفاده از نظرات و بازخوردهای کاربران هر سایت است کـه پایـگاههای اسلامی نیز از این قائده مستثنی نیستند؛ هرچند به دلیل حساسیتها و شرایط ویـژة مـسائل دینی، بهرهگیری از کارشناسان و صاحب نظران نیز در ایـن زمـینه ضـروری است.
3. بررسی عملکرد سایتهای مشابه داخلی و خـارجی
هـر پایگاه، با هر موضوعی که ایجاد شود، بیشک نمونههایی از آن وجود دارد. با بـررسی دقـیق این نمونهها و رفع کاستیهای مـوجود وافـزودن ایدههای نـو بـه آنـها میتوان، به جمع بندی درست و کـاملی بـرای طراحی سایت رسید. امروزه در موضوعات مختلف علوم انسانی واسلامی پایگاههای متعددی ایـجاد شـدهاند که میتوانند، از جهات طراحی، قالب و مـحتوا مطالعه و بررسی شوند.
4. بـرگزاری جـلسات حضوری متخصصان با کار فـرمایان
پیـش از آغاز کار طراحی، با برگزاری جلسات مکرر با کارفرمایان، باید این موضوع بـرای طـرفین قرارداد محرز شود که ایـدههای در نـظر گـرفته شده از سوی مـتخصصان، بـا خواستههای اساسی کارفرمایان کـاملاً انـطباق دارد، زیرا در این مرحله، تغییر در ایدهها تا انطباق پذیری کامل با نیازها، هزینة کمی را در بـردارد و بـه آسانی امکانپذیر است.
5. کمک به بـهبود بـخشهای جدید بـه سـایت
بـا توجه به افزایش روزافـزون پایگاهها در عرصة اینترنت، متخصصان با بررسی بخشهای مختلف بهکار رفته در این پایگاهها، غالباً با ایـدههای خـوبی مواجه میشوند و در بهبود بخشهای موجود بـه کـارفرمایان ارائه مـیدهند. از ایـنرو تـوجه به نظرات کـارشناسان ایـن حوزه، میتواند پنجرههای جدیدی را به روی ما بگشاید.
6. طراحی ساختار اطلاعات سایت
یکی از مهارتهایی که امروزه بـه عـنوان پایـهای اساسی در طراحی سایت های اینترنتی مطرح است، مـعماری اطـلاعات اسـت؛ گـرچه هـنوز تـعریفی استاندارد و واحد برای این امر وجود ندارد؛ ولی یک تعریف ساده که دربرگیرندة مشخصههای مهم آن باشد، میتواند به صورت زیر ارایه گردد:
«معماری اطلاعات»، فرایند طراحی دسترسی بـه اطلاعات است؛ به گونهای استفادهکنندگان بتوانند، به راحتی و با پیمایش سریع به اطلاعات مورد نیاز خود دست یابند. رکن اساسیِ این تعریف، استفاده کنندگان است. یک سایت بدون استفادهکننده،مـانند اتـومبیل بیموتور است. برای اینکه یک وب سایت، استفاده کننده داشته باشد یا استفاده کنند. در مراجعة مکرر به آن غیبت داشته باشد، باید استفاده از آن، آسان و سریع باشد.
یکی ازملزومات استفادة آسان از یـک سـایت این است که مراجعه کننده، بینیاز به اتلاف وقت، راه خود را در سایت، برای حصول به هدف مورد نظر، با سرعت بیابد. پس مهمترین و اساسیترین کـار مـعمار اطلاعات، طراحی سیستم پیمایش سـایت navigation اسـت؛ ولی پیش از طراحی پیمایش یک سایت، معمار اطلاعات، باید ساختار سایت را طراحی کند. وی باید تعیین کند که هر صفحه چه اطلاعاتی را در بر گرفته و این اطـلاعات چـگونه در صفحه جا داده میشوند. حـال ایـن پرسش مطرح میشود که او اطلاعاتی را باید در سایت قرار بگیرد، برچه اساسی تعیین میکند؟ کسانی که در طراحی سیستمها یا نرمافزارها تخصص دارند، ممکن است به این پرسش این گونه پاسخ بدهند: مـا یـاد گرفتهایم که چگونه نیازمندیهای یک سازمان را تحلیل کرده و بر اساس آن، سیستم را طراحی و پیاده کنیم. برای طراحی
وب سایت یک سازمان، ما به همین روش عمل کرده، آن را با تکنولوژی روز پیاده میکنیم.
گـرچه ایـن گزاره مـیتواند، در طراحی برنامههای کاربردی یک موسسه که تنها کارکنان آن از آن بهره میگیرند، تا اندازهای درست باشد؛ ولی در مورد سایتی کـه بالقوه دارای تعداد زیادی استفادهکننده، با زمینههای متفاوت است، صحیح نیست. مـعمولاً سـایتهایی کـه بر اساس ساختاربندی سایت، مطابق با اهداف و کارکردهای یک موسسه پیادهسازی میشوند، برای استفادة عام مناسب نـیستند. کـار یک معمار اطلاعات این است که از نگاه یک استفادهکننده، ساختار سایت را طراحی کـند.
راهـکاری کـه برای سازمانها و نهادهای اسلامی، در مورد معماری اطلاعات پیشنهاد میشود، این است که از متخصصان معماری اطـلاعات در کنار متخصصان معارف اسلامی و آشنا به علوم دینی بهره بگیرند، تا ارتباط سـازمانی میان موضوعات، مفاهیم و دادهـهای سـایت برقرار شود.
برای این منظور امروزه معمولاً از فرایند زیر در طراحی ساختار سایت استفاده میشود:
ساخت شخصیت استفاده کننده(User persona)ها: یک شخصیت دارای نام، حرفه، تمایلات، عادات، نیازمندیها و ... است. معمار اطلاعات بـا توجه به استفادهکنندههای سایت هدف، میکوشد تعدادی شخصیت ایجاد کرده، مؤلفههای آنها را مستند کند. هر شخصیت باید نمایانگر یکی از انواع استفادهکنندگانی باشد که هدف سایت است. برای سایتهایی با تنوع زیـاد اسـتفادهکنندگان، ممکن است تا 15 شخصیت ایجاد شود. معمولاً ساخت بیش از 15 شخصیت، کاری وقت گیر و در بسیاری موارد غیر لازم است. یک معمار اطلاعات، معمولاً از قدرت تخیّل خود، برای خلق چنین شخصیتهایی اسـتفاده مـیکند؛ برای نمونه میتوان از شخصیت کارمند، خانم خانه دار، معلم، دانشجو و غیره یاد کرد.
ساخت سناریوی استفادهکننده (User scenario)ها: یک سناریو، نشان دهندة رفتار یک شخصیت در طول یک تراکنش با سایت، بـرای حـصول به یک هدف است. برای مثال خرید یک کتاب میتواند، به این صورت با یک سناریو نشان داده شود: «شخصیت یک عنوان را جستوجو کرده، لیستی از کتابهایی را که با عنوان مـورد نـظر مـطابقت دارند، دریافت میکند.به دلیـل ایـنکه تـعداد کتابهای ارائه شده زیاد است و حوصلة پیمایش همة آنها را ندارد، شرایطی به جستوجوی قبلی اضافه میکند؛ برای مثال این شرط کـه کـتابهایی کـه به وسیله حداقل سه استفادهکنندة دیگر به دیـگران پیـشنهاد شده را به شرط قبلی اضافه کرده، کتاب مورد نظر خود را از لیست جدید انتخاب میکند. چون فعلاً برای خرید آن کـتاب تـصمیم قـطعی نگرفته (مثلاً ممکن است بخواهد با یک دوست مشورت کـرده یا از همسرش برای خرید کتاب اجازه بگیرد)، نمیخواهد پروسة خرید را ادامه دهد؛ ولی دوست دارد سیستم، مشخصات کتاب را برایش حـفظ کـند تـا در حضور بعدی به راحتی به آن دسترسی داشته باشد.» بدیهی است کـه بـرای یک شخصیت ممکن، باید تعدادی سناریو مجزا تعبیه شود.
تعیین فانکشنهای سایت: با داشتن سناریوها، ایـن امـکان وجـود دارد نیازمندیهای سایت را تعیین کرد. به طور معمول از روشهای فرمالی، مثل نمونة اسـتفاده(Use case) ، بـرای تـعیین این فانکشها استفاده میشود تا در مراحل بعدی، افراد دیگر گروه بتوانند، از آنها استفاده کـنند.
تـعیین سـیستم پیمایش سایت: در اینجا معمار اطلاعات،
نحوة دسترسی به قسمتهای مختلف سایت را طراحی میکند. در ایـن طـراحی از سناریوها استفاده میشود تا این اطمینان حاصل گردد که در هر صفحه، لینکهای مـورد نـیاز اسـتفاده کننده وجود دارند. آنچه برشمردیم، اموری اساسی هستند که یک معمار اطلاعات باید انـجام دهـد و به دلیل اشتراکاتی که کار یک معمار اطلاعات با تخصصهای دیگر دارد، ممکن اسـت کـارهای دیـگری، نظیر طراحی مدل دادهها، اشیا و اجزای برنامهها یا ساخت شماتیک صفحات را نیز انجام دهد؛ ولی بـه دلیـل گستردگی این کارها، معمولاً متخصصان دیگر نظیر مهندسان نرم افزار و گرافیستها بـه کـمک آنـها می آیند.
همانگونه که امروزه برای ساخت نرم افزارها، از روش تکراری (Iterative) استفاده میشود، یک مـعمار اطـلاعات نـیز ممکن است، پروسهای تکراری را اعمال کند؛ برای مثال ممکن است در هر تـکرار یـک شخصیت ساخته، سناریوهایی برای آن ایجاد کرده و براساس آن، فانکشنهایی برای سایت تعریف کند. در تکرار بعدی، ایـن پروسـه را با یک شخصیت دیگر انجام داده و پس از تکرارهای کافی، آنها را با هم ترکیب کـرده، سـاختار کل سایت را ایجاد میکند. حسن استفاده از روش تـکرار ایـن اسـت که در زمان کوتاهی میتوان، محصولی برای نـشان دادن بـه مشتری یا دیگر اعضای تیم داشت تا نظر آنها را پیش از تکرار بعدی دریـافت کـرد.
7. ایجاد تطبیق میان نوع طـراحی بـا موضوع سـایت
بـه طـور کلی طراحی وب سایت، به دو نوع دایـنامیک و اسـتاتیک طبقهبندی میشود.
وب سایتهای ایستا معمولاً به وب سایتهایی گفته میشود که صفحات آن یـک بـار ایجاد و تا مدت زمانی تغییر نـمییابند و در صورت نیاز به تـغییر و بـروزرسانی، معمولاً این کار پر دردسر و زمـان بـر است و در صورت نیاز به تغییر، باید صفحة تغییر یافته منتشر (Upload) گردد. وب سایتهای اسـتاتیک، بـیشتر برای شرکتهایی که قصد حـضور در ایـنترنت را دارنـد و تغییر در وب سایت آنـها بـه چند مورد در ماه مـحدود مـیشود، مناسب است.
وب سایتهای داینامیک، به وب سایتهایی گفته میشود که در طراحی آن، از زبانهای برنامهنویسی استفاده شـده اسـت و در صورت نیاز به تغییر (ایجاد صـفحه جـدید، ویرایش مـتون، ایـجاد پیـوند و... )، این کار به سـادگی و توسط نرم افزار نوشته شده مخصوص آن انجام میپذیرد. این دسته وب سایتها، امروزه محبوبیت بسیاری داشـته و در حـال گسترش است. وب سایتهای داینامیک برای شـرکتهایی کـه قـصد فـروش مـحصول خدماتی خود را از طـریق ایـنترنت دارند یا وب سایتهای چند رسانهای، نیز وب سایتهای خبری و اطلاع رسانی مناسب است. در طراحی پایگاههای اسلامی، بـهرهگیری از تـرکیب دو روش اسـتاتیک و داینامیک، میتواند نتیجة بهتری بهدست دهد و در هـزینهها صـرفه جـویی بـعمل آورد.
روش قـدیمی مـورد استفاده در طراحی صفحات وب(HTML)، به صورت ایستا (Static) است که بـرای تبدیل آن به مطالب پویا، دو روش وجود دارد: روش سمت سرویس دهنده (Server-side)و روش سمت سرویس گیرنده (Client-side)
در روش Server-side یک سرور وب که نرم افـــزار خـاصی را اجرا میکند، یک صفحة HTML را مطابق بـا درخواست کاربر و متناسب با دیگر متغیرها ایجاد میکند. زبانهای اسکریبت نویسی متداول عبارت است از PHP-Perl-JSP-ColdFusion-ASP-ASP.NET-Ruby-Python
در روشClient-side، کدهــا در مرورگــر کاربـر اجـرا میشوند، بنـابراین بــرای کارهــای مهم، نـبــاید از ایـن روش استفاده شود، زیـرا از قابلیتها و امکانات کاربر اطلاعی نداریم. این روش، بیشتر هنگــام آرایش و تزیین صفحات وب یــا بهکــار بـردن مطالب بیدوام و بلادرنگ استفـاده میشود که البتـه در کنــار امکــانــاتی کـه عرضه مـیکند، مـیتواند موجب بروز مشکلاتی در دسترسی به صفحــات یــا بهینهســـازی موتورهای جستوجو گردد. این اعمــال در سایتها، بیشتر به وسیله JavaScript انجام می شود.
8. پیشنهاد قالب گـرافیکی سـایت
هر وب سایت ظاهری دارد که در آنـ چـهارچوب، متنها، تصاویر و آنچه بازدید کننده وب میبیند، نمایش داده میشود. این ظاهر «قالب» نام دارد. مواردی که در ایجاد یک قالب باید در نظر گرفته شود:
1. با توجه بـه سـرعت پایین اینترنت در ایران، قـالب وب سـایت باید تا حد ممکن کم حجم طراحی شود و باید از بهکار بردن تصاویر متحرک، کدهای جاوا، فایلهای فلش حجیم و بنرهای تبلیغاتی با حجم بالا اجتناب کرد.
2. از رنگ بندی متناسبی برخوردار بـاشد؛ بـه ویژه اگر سایت حاوی محتوای اسلامی داشته باشد.
3. استفاده بجا از متن و عکس.
4. استفاده از تصاویر مرتبط با متن و قلمهای رایج و استاندارد وب با اندازه مناسب.
5. قالب با زمینة فعالیت وب سایت مرتبط بـاشد.
6. قـالب در لحظه دیـدن وب سایت، با بازدید کننده ارتباط دیداری برقرار کرده، در همان آغاز گویای فعالیت شما خواهد باشد.
7. تقسیمبندی و بـرش صحیح طرح گرافیکی (این مسأله موجب کاهش حجم وب سایت و بارگذاری بـهینة کـل وب سـایت میگردد).
9. هماهنگی با متدهای روز و بهکارگیری سبکهای مناسب
- برخی متدها وشیوههای جدید در این زمینه عبارت است از:
- استفاده از XHTML و اسـتانداردسازی طـراحی صفحات بر اساس .W3C
- جداسازی کامل ساختار اطلاعات سایت از طراحی و style با استفاده از .CSS
- انتخاب سـاختار مـناسب بـرای منویهای سایت .(Site Navigations)
- ایجاد اتصالات سریع و رفتن به عمق سایت از صفحه نخست.
- در نظر گرفتنNavigation در طراحی.
- اسـتفاده مناسب و به جا از تگهای HTML مانند <b>، <em> وHeadings.
- لایهبندی مناسب صفحات برای فهرست شدن بهتر در بـانکهای اطلاعات موتورهای جستوجو کـه در کـاوشهای اینترنتی به دستیابی سریعتر اطلاعات پایگاه شما منجر میشود.
- ایجاد فایل XML نقشة سایت بر اساس استاندارهای گوگل، برای فهرست شدن سریع در موتورهای جستوجو (این فایل جدای از نقشة سایت معمول است).
- پرهـیز از بهکارگیری تکنولوژیهایی که با موتورهای جستوجوگر سازگاری ندارند، مانند Flash، Frame، iFrame، زبانهای کد نویسی طرف کاربر، و ... .
- استفاده از عناوین مناسب برای تصاویر بهکار رفته در وب سایت.
- پیکربندی اتصالات داخلی وب سایت.
- توجه به Layout و محل قـرارگیری مـتن اصلی و محتوای فرعی در صفحات.
- انتخاب کلید واژگان (Keyword) و توضیحات مختصر (Description) برای محتوا و اجزای سایت.
- کاهش درخواستهایHTTP: اگر قصد دارید، ده عکس را لود کنید، با یک درخواست از سرور آنرا لود کنید؛ نه با ده درخـواست. بـنابراین باید تلاش کنید، تا از این درخواستهای HTTP کاسته شود.
- استفاده از scriptهای خارجی: اگر میخواهید از دستورهای script در صفحات مختلف وب سایت خود استفاده کنید، بهترین ترفند، استفاده از scriptهای خارجی است.
- بهینهسازی عکسها و مـتنها: هـمیشه از گزینة save for web برای کم کردن حجم عکسهای وب استفاده کنید.
- استفاده از Cache نیز از مواردی است که میتواند، در اجرا شدن سریعتر صفحات کمک زیادی کند.
- اسلش را آخر نشانی لینکها فراموش نکنید: وقتی کـاربران بـه سـراغ لینک یا صفحهای خاص، مـثل ایـن آدرس www.hamshahrionline.ir/Contact بـروند، سرور ناگزیر از ساختن صفحاتی با این محتواست؛ اما اگر یک (/)
به انتهای آدرس اضافه شود )www.hamshahrionline.ir/Contact( آنگاه سرور دقیقاً میداند، درخواست کاربر چـه بـوده و در کـاهش زمان لود بسیار موثر است.
- اصلاح فرمت عکس: شـما بـاید از دو فرمت GIF و PNG برای عکسهای خود استفاده کنید. فرمت GIF بیشتر در مواردی که از رنگ تخت استفاده شده، کاربرد؛ دارد مانند لوگوها و دگمهها PNG.نـیز مـانند GIF فـرمت سادهای است که از تعداد رنگهای بیشتری پشتیبانی میکند.
- کدگذاری صـفحات: آمارها بیانگر آن است که ٨٥ درصد مراجعه به سایتهای اینترنتی از طریق موتورهای جستوجو صورت می پذیرد. سایتی که در صـفحات اول مـوتورهای جـستوجو یافت نشود، مانند آن است که وجود خارجی ندارد؛ از اینرو امروزه کـد گـذاری صفحات طراحی شده، اهمیت بسیاری دارد. از سوی دیگر با توجه به تعداد سایتهای اینترنتی، کاربران از جستوجو در سـایتی کـه دارای زمـان طولانی Download بوده، یا به صورت پیچیده طراحی شده، منصرف میشوند. باید تـوجه داشـت کـه تنهاً با ثبت وب سایت در فهرست جستوجوگرها، نمیتوان امیدوار بود که مخاطبان، وب سایت شما را بـیابند، بـلکه بـا بهرهگیری از خدمات بهینهسازی و ارتقای رتبة وب سایت در موتورهای جستوجوگر، میتوان به چنین اهدافی دست یـافت.
ایـن راهبرد، شامل تکنیکها و روشهایی است که آنچه مورد نیاز موتورهای جستوجوگر است، در اخـتیار آنـها قـرار میدهد، تا هم صاحبان وب سایتها و هم مخاطبان و جستوجوکنندگان به اهداف خود برسند. ثبت هـر چـه بیشتر کلمات کلیدی وب سایت در موتورهای جستوجوگر موجب میشود که بازدید کنندگان بیشتری بـه سـایت شـما مراجعه کنند.
حال به سهم موتورهای جستوجو در بازار نظر میافکنیم:
با نگاهی به جدول آمـاری زیـر، میتوان نتیجه گرفت که قراردادن گوگل به عنوان موتورجستوجوی هدف، می تـواند سـهم مـؤثری از بازار موتورهای جستوجو را پوشش دهد. این موتور روزانه با بیش از 16 میلیارد کلیک و میلیونها کاربر را بـه سـوی سـایتهای گوناگون سرازیر میکند. افزون بر اینکه سایتهای بسیاری، از جمله Ask.com، از اطلاعات سایت گـوگل اسـتفاده میکنند.
سهم موتورهای جستوجو در وب، به گزارش سایت ComScore Networks
| نام سایت | سهم بازار |
| 49.5% | |
| Yahoo | 25.1% |
| MSN | 13.2% |
| Ask.com | 5.0% |
| AOL/Time Warner | 4.6% |
- برخی شیوههای نادرست و اشتباهات مـوجود در طـراحی سایت که لازم است، از آنها پرهیز شود:
- استفاده ازموتور جستوجوی انعطاف ناپذیر: بـسیاری مـوتورهای جستوجو، کاربر را به ورود پارامترهای زیادی ملزم مـیکنند کـه حـوصلة او را سر میبرند و موجب دلزدگی کاربر میشوند.
- پیـمایش عـرضی صفحات وب: کاربران به پیمایش افقی صفحات علاقهای ندارند.
- اندازه فونتها و متون: به خـصوص افـرادی بالای ۴۰ سال، با حروف نـازک یـا کوچک مـشکل دارنـد و بـاید ترتیبی اتحاذ شود تا از طریق مـرورگر، امـکان تغییر اندازة فونتها فراهم شود.
- متن زیاد: معمولاً سایتهای حاوی متنهای حـجیم , خـسته کننده هستند.
- بازگشت به صفحات پیـشین: کلید Back دومین دکمة مـورد اسـتفاده کاربران است. از اینرو طراحی دکـمة بـازگشت به قبل، در هر صفحه لازم است.
- رابط گراافیکی (GUI) غیر استاندارد: برداشت کاربر از عـناصر و اشـیای موجود، در برنامهها تثبیت شده اسـت. از ایـنرو از عـناصر غیراستاندارد در سایت خـود اسـتفاده نکنید.
- ضعف آرشیو: در بـیشتر مـواقع، کاربران از اطلاعات قدیمی هم استفاده میکنند.
- پیوندهای متعدد برای رسیدن به صفحات خاص: کـاربران بـه استفادة مکرر از پیوندها، برای رسیدن بـه هـدف تمایلی نـدارند.
- اسـتفاده پیـش از موعد از امکانات پیشرفته: مـانند CHAT ، انجمنها، نقشة ۳ بعدی سایت و ... .
- بارگذاری کند صفحات: وجود گرافیکهای سنگین، آزار دهنده است. استفاده بیش از حـد از طـرحهای زیاد در سایت، موجب کندی بارگذاری مـیشود.
- سـاختارهای تـبلیغاتی: کـاربران مـعمولاً از مشاهدة ساختارهای تـبلیغاتی خـودداری میکنند.
-رسالت و هدف نامشخص سایت: باید نوع سایت، از نظر جنبههای تجاری یا اطلاع رسانی مشخص شـود؛ بـرای مـثال زمینة فعالیت سایت در یکی از موارد زیر آوردهـ شـود. اطـلاعرسانی – خـبری، تـحلیلی- عـلمی، پژوهشی –آموزشی و ... .
- پیوندهای تکراری از نظر محتوا: برای مثال پیوندیک تبلیغ پس از ورود به آن، نباید حاوی همان پیوند تبلیغ در صفحة باز شده باشد.
- پنجرههای باز شوندة خودکار: کاربران ترجیح مـیدهند که خود مقصد را تعیین کنند.
- آدرسهای طولانی و پیچیدة صفحات: انتخاب یا کار بر روی آدرسهایی که بیش از ۷۵ کارکتر دارند، مشکل است.
- انیمیشن و متون متحرک: این موارد تمرکز بازدیدکنندگان از سایت را بـر هـم میزند.
- نوار مرور(scroll) طولانی: مرور کردن صفحات، به طور کلی جالب نیست.
- عدم وجود بخش جستوجو: بخشSearch ، باید به سایتهایی با بیش از ۱۰۰ صفحه اضافه شود.
- اطلاعات قدیمی در سایت: مـوجب کـاهش اعتبار و ارزش سایت میشود.
10. بهکارگیری هنر گرافیک کامپیوتری
هیچ گاه نباید فراموش کرد که در بحث طراحی وب سایت، گرافیک نقش بسیار تعیین کنندهای را ایـفا مـیکند؛ حتی در بیشتر اوقات در یک سـایت، گـرافیک، ترکیب رنگ و ظاهر زیبا حرف نخست را خواهد زد. همچنین با پیشرفتهتر شدن صفحات وب و آمدن سیستمهای جدید، امکان استفاده از صدا و انیمیشن نیز، به شکل چشمگیری، در زیـباتر شـدن هر چه بیشتر آنـها مـؤثر بوده است.
11.استفاده از تکنیکهای روانشناسی رنگ
هنگام انتخاب رنگ در زمان طراحی، باید به نکات زیر توجه کنید:
۱. اثر روانشناسی رنگ.
۲. قابلیت خواندن متون صفحات سایت.
۳. رنگ متمم رنگهای انتخابی بـرای بـک گراند، گرافیکها، لینکها و متون.
فهرست زیر مشخصههایی از رنگها را که هنگام طراحی باید مدنظر داشته باشید، بیان میکند:
۱. رنگها اثر زیادی روی احساسات ما در ۹۰ ثانیة نخست دیدن میگذارند.
۲. اثر رنگ میتواند بـیننده را بـه خرید یـک جنس از شما ترغیب کند.
۳. رنگها رفتار ما را در برابر یک موضوع، فقط تشدید نمیکنند، بلکه اثر خود را در رفـتار ما نشان کاملاً میدهند.
4. هر رنگ به تنهایی یک پیام مـخصوص بـه چـشم بیننده میفرستد.
5. اثرگذاری رنگ در فرهنگهای مختلف گوناگون است؛ اما به طور کلی در مورد اثرگذاری رنگها میتوان ایـنگونه گـفت:
سفید: به صداقت، پاکیزگی، صمیمیت، ملایمت و معاصر بودن چیزی اشاره دارد. سفید بهترین رنـگ بـرای زمـینة صفحات وب است. در تجارت، سفید رنگ خستگی گیر و انرژی بخش است.
سیاه: به ظرافت، قدرت، دلیـری، شهامت، فریبندگی، شیطان، مهارت و باستان اشاره دارد. مشکی برای رنگ متن روی یک پس زمـینة روشن ایده آل است. ایـن رنـگ به عنوان رنگ پس زمینه، چشم را خسته میکند.
قرمز: توانایی، هیجان، احساسات شدید، سرعت، خطر و تهاجم. این رنگ از بیننده، توجه به خود را طلب میکند. در تجارت این رنگ، به معنی وام و بـدهی است. قرمز شدید ترین رنگ احساس
است و ضربان قلب و تنفس را تسریع میکند.
آبی: امنیت، اعتماد، مسئولیتپذیری، سرما، ایمان، وفاداری، وابستگی وجاه و جلال را می رساند. آبی دومین رنگ عوام پسند است و در تـجارت بـه معنای ضمانت مالی است.
سبز: تندرستی، فراوانی، حاصلخیزی، آزادی، شفا و بهبودی، طبیعت، پیشرفت، حسادت و خونسردی را تداعی میکند در تجارت بیانگر مقام و ثروت است. این رنگ در چشمها راحت تر از همه دیده مـیشود.
قـهوهای: تاثیرگذاری، متانت، توانگری مالی و کمک کننده بودن را میرساند. قهوهای رنگ کرة خاکی ماست و در طبیعت بسیار فراوان است.
خاکستری: صمیمیت زیاد، اعتبار، نفوذ و عملی بودن را تداعی میکند و در تجارت به مـعنای سـنتگرایی است.
صورتی: ملایمت، شیرینی، ظرافت، خوب بودن، بیگناهی و روحیه کودکانه را القا میکند.
بنفش: وقار، معنویت، شاهانه بودن، عیش و نعمت، دارایی، اعتبار و نفوذ، سوگواری و مهارت. در تجارت به معنای بزرگ نـشان دادن اسـت. بـنفش طرفداری از سبکهای هنرمندانه است.
نـارنجی: بـه سـرزندگی و شوخی، لذت و خوشگذرانی، تعادل گرمایی، تشویق کردن، چالاکی و نیرو، تحمل و بلند همتی دلالت دارد.
زرد: نور خورشید، گرمی، خوشی، نامردی، ترسویی، حسادت و تأکید را میرساند. زرد مـوجب افـزایش تـمرکز شده، توجه به آن سوخت و ساز بدن را زیاد مـیکند و سـختترین رنگ برای چشمهاست.
طلایی: نشانگر گران بودن و پرستیژ است.
نقره ای: سرما، علمی بودن و اعتبار و پرستیژ است.
پس وقتی میخواهید رنـگی را انـتخاب کـنید، باید بیندیشید که چه احساساتی را بر میانگیزانید؟ نخست کمی دربارة چـشمانداز احساسی هدفتان فکر کنید و نیز پیامی که از راه دید منتقل میکنید. سپس رنگ خود را انتخاب کنید!
در سایتهای اسلامی، غـالباً از رنـگهای سـفید ابی یا سبز استفاده میشود.
12. بهکارگیری انیمیشن در صفحات وب
بهکارگیری انیمیشن، بـا اسـتفاده از برنامة flash، مــانند اغلب قــالبها و تــوافقنــامههای اینترنتی نبوده، یک محصول تـــائید شده از طرف ســازمــان استانداردهـا نیست.. فـلش از قـالبHTML بـسیار محدود کنندهتر بوده کـه به هر حال دیدن آن، به یک Plugin اختصاصی احـتیاج دارد و بـا بـیشتر امکانات کاربردی مرورگرهای وب، مانند دکمه Back سازگاری ندارد؛ مگر اینکه لینکی به یک صـفحه HTML جـدید از فـــایل فلش پیوند داده شده بـــاشد که در این صورت، انیمیشن صفحة قبـل، بــاید از آغاز شروع شـود. بـا این همه، براساس آمـارها 98 درصد کاربــران وب در آمریکا، برنــامه اجرای فلش را بـرروی رایــانههای خـود نـصب کـردهاند و حدود 45 تا 56 درصد آنها آخرین نسخه این برنامه را در اختیار دارند که البته نوساناتی نـیز در ایـن آمار وجود دارد.
13. پشتیبانی سایتهای طراحی شده
با اتمام طراحی سایت، همة اطلاعات بـر روی سـرور و فـضای خریداری شده قرار میگیرد و آخرین فرصت برای تصحیح و تغییر جزئی اطلاعات، به کارفرمایان داده میشود تـا اگـر به تغییر جزئی مورد نیاز باشد، پیش از نمایش عمومیسایت، تغییرات اعمال شـود.
خـدماتی کـه از این پس توسط کارفرما از مجری درخواست میشود و برخی بندهای آن در زیر آمده است، پشتیبانی نامیده میشود:
- پشـتیبانی مـجری از طـریق تلفن، email و سایت خود، برای پاسخ به مسائل و مشکلات احتمالی کارفرما در ساعات کـاری هـفته.
- به روزرسانی نرم افزار و نصب نسخههای جدیدتر.
- تهیه نسخههای پشتیبان از اطلاعات بارگذاری شده، به صورت روزانـه، هـفتگی یا ماهانه.
- تلاش برای بازیابی اطلاعات در صورت بروز خطا، حمله یا سـوء اسـتفاده در سامانه و به حداقل رساندنِ از دست دادن اطلاعات.
- نـظارت امـنیتی بـرای حفاظت از هرگونه اختلال در خدمات و دستکاری اطلاعات بـه وسـیله هکرها.
- آموزش مدیریت سایت به درخواست کارفرما.
این بخش به صورت کاملاً اخـتیاری اسـت و طی یک قرارداد جداگانه مـیان مـجری وکارفرما مـنعقد مـیگردد. هـزینة آن نیز بر اساس میزان کاری کـه کـارفرما درخواست میکند، محاسبه میگردد و میتواند به صورت یک وجه ماهانه، برای انـجام یـک کار ثابت باشد یا به صـورت محاسبة ساعتی به ازای انـجام هـر نوبت کار تنظیم گردد.
14. بـروز رسـاندن اطلاعات در سایت
امروزه توقع بینندگان سایتها بسیار بالا رفته و دیگر مرور سایتها بـا صـفحات ثابت و راکد، هیجانی در آنها ایـجاد نـمیکند. سـطح توقع کاربران امـروزی، سـرعت در تغییر و بروز رسانی اطـلاعات اسـت. ارائة اطلاعات جدید، در هر بار رجوع به سایت، میتواند آنها را به سایت پایبند کند. اگـر سـایت شما هر چند وقت یکبار (بـرای مـثال هر دو هـفته) بـه روز مـیشود، میتوانید بهجای اینکه هـر بار، به یک شرکت طراحی وب مراجعه کنید، از تکنولوژی مدیریت اطلاعات (CMS)استفاده کنید تا به راحـتی بـتوانید، اطلاعات را بهروز کرده، یا حتی فـعال و غـیر فـعال کـنید. CMSهـا در نسخههای مختلف، بـا قـابلیتهای گوناگون به بازار عرضه میشوند. اگر شما سایت خود را اصلا بروز نمیکنید، باید کمکم به فـکر بـیفتید. بـا استفاده از این سیستمها بینیاز به دانش فـنی و بـا صـرفه جـویی در هـزینهها و وقـت، خود وب سایت مورد علاقهتان را راهاندازی کرده، در کوتاهترین زمان ممکن محتویات آنها را بروز رسانی کنید.
15. نگهداری سایت و اختصاص فضا و نام دامنه
برای انتخاب یک سرور میزبان وب، نـباید شتابزده عمل کرد. انتخاب یک میزبان تخصصی و قابل اعتماد، در موفقیت سایت شما تأثیر بهسزایی دارد هر میزبانی در پشتیبانی و نگهداری از یک نوع سایت، در حجم و اندازه مشخص تخصص دارد و شما در این انتخاب، با لیـست بـلند بالایی از انواع سرویسها و گزینهها مواجه خواهید بود. هنگامی که به منظور خرید فضا و خدمات با یک شرکت ارائه دهندة خدمات میزبانی مشورت میکنید، هدف اصلی از ایجاد سایت و کاری را که سـایت شـما قرار است بر روی اینترنت انجام دهد، معین کنید. آیا قصد دارید، یک سایت ساده، به عنوان یک کاتالوگ اینترنتی ایجاد کنید؟ آیا بـه داشـتن یک فروشگاه اینترنتی علاقهمند هستید؟ آیـا مـایلاید به سایت خود گزینههای اجتماع مجازی، مانند انجمن یا سرویسهای چت بیفزایید؟ بهتر است مدت زمانی را به گشت و گذار در سایت شرکتهای ارائه دهندة خدمات میزبانی بـگذرانید و بـا سرویسها آشنا شوید و بـبینید کـه خدمات کدام یک به بهترین شکل، پاسخگوی نیازهای شماست.
دانستن چند موضوع اولیه برای انتخاب یک میزبان لازم است:
سیستم عامل میزبان
کارشناسان با توجه به اینکه کدام سیستم عـامل، بـهترین عملکرد را در ارتباط با سایت شما خواهد داشت، گزینههای مختلفی را پیشنهاد میدهند. انتخاب سیستم عامل میزبان به این مسئله که شما چه کاری را با سایتتان انجام میدهید، وابستگی کامل دارد؛ برای مـثال اگـر از ابزارهای مـایکروسافت استفاده میکنید، شاید بهتر باشد، از سرورهای مبتنی بر ویندوز استفاده کنید. از سوی دیگر، بسیاری مهندسان انعطاف پذیـری و امنیت سرورهای یونیکس را ترجیح میدهند.
انبار داده و پهنای باند
ذخیره داده؛ فـضایی کـه بـر روی هارد دیسک کامپیوتر سرور نیاز دارید، با توجه به اندازة سایت، از 25 مگابایت برای سایتهای کوچک تـا
250 مـگابایت و بیشتر برای سایتهای بزرگ متغیر است؛ البته هر وقت که به فضای بـیشتر احـتیاج داشـتهباشید، به سادگی میتوانید، بر مقدار فضای میزبانی سایت خود بیفزایید.
سرعت انتقال داده؛ سرعت انتقال دادهـها که به آن پهنای باند هم گفته میشود، مقدار دادهای است که در عرض یـک ماه، بنا به در خـواست بـازدید کنندگان سایت شما، به شبکه ارسال شده است. پهنای باند مورد نیاز به نسبت اندازة سایت و حجم بازدیدها مختلف است. سایتی که صفحة نخست آن 50 کیلوبایت است، در صورتیکه هر ماه 20000 بازدید کـننده داشته باشد، به پهنای باندی برابر یک گیگابایت نیاز دارد. 50 در 20000 مراجعه ماهانه = 1 گیگا بایت.
به این ترتیب میتوانید پهنای باند مورد نیاز خود را محاسبه کنید.
خطوط T1، T3 و خطوط پر سرعت OC3
شرکتهای میزبانی وب، عموما از طـریق خـطوط پر سرعت T1 و T3و بعضی نیز به ندرت از خطوط OC3 استفاده میکنند. هر خطی داده را با یک سرعت انتقال میدهد که با واحد مگا بایت بر ثانیه(Mbps) سنجیده میشود. خطوط OC3 که برای انتقال داده، در ستون فـقرات ایـنترنت بهکار میروند، سرعتی معادل 155MBPS دارند که این رقم سه برابر سریع تر از سرعت خطوط T3 است. در واقع سرعت خطوط T3،43Mbps است. سرعت خطوط T3 سی برابر سرعت خطوط T1 است. سرعت خطوط T1، Mbps 1.544 اسـت کـه 54 برابر یک مودم 28.8 K است.
خطوط T1 عموما پاسخگوی حجم مراجعات به یک میزبان وب نیستند و میزبانان خوب، برای حصول اطمینان از پاسخگویی سایتهای تحت میزبانیشان، از خطوط T3 استفاده میکنند. در محاسبة پهنای باند مـورد نـیاز، هـمیشه سرعت خطوط رابهگونهای در نظر مـیگیرند کـه 50 درصـد از پهنای باندشان خالی باقی بماند.
با این حال، میزبانان خوب، خطوط پر سرعتی دارند که به چند ستون فقرات اینترنتی متصل اسـت، ریـرا مـمکن است یک مسیر، با ترافیک زیادی مواجه بـاشد یـا به گونهای مختل شده باشد، بعضی میزبانان شبکه را مسیریابی میکنند و هربار نزدیکترین مسیر را در اینترنت برای عرضه سایت شما بـه کـاربران انـتخاب میکنند.
سرورهای میزبانی اشتراکی (Shared Hosting)
برای سایتهای کوچک تا متوسط، سـرویسهای میزبانی اشتراکی، بهترین انتخاب است. به این طریق، شما میتوانید با هزینهای بسیار کم و خیلی سریع، جلوه و مـقبولیت اسـمی خـوبی را برای وب سایت خود ایجاد کنید؛ البته فراموش نکنید که ممکن اسـت مـیزبان شما یک سرور را میان شمار بسیاری مشتریان خود تقسیم کرده باشد یا ممکن است سایتهای بـزرگ و پر تـرافیک را بـر روی سرورهای اشتراکی راه اندازی کرده باشد.
سرورهای میزبانی اختصاصی (Dedicated Hosting)
اگر شما در حال بـرپایی سـایتهای پیـچیدهتر، مانند یک سایت تجارت الکترونیک یا سایتهای سازمانی هستید، به فضا و امکانات بیشتری بـرای مـیزبانی سـایت خود نیاز دارید. در این مورد، فضای کامل یک سرور به سایت سازمانیتان اختصاص مـییابد.
امـنیت سرور (Security)
امنیت یک سرور یا رایانة سرویس دهنده به سایت اینترنتی، موضوع بـسیار پیـچیده و مـهمی است که هنگام انتخاب میزبان، باید به آن توجه کافی داشت. همیشه رایانههای یک مـیزبان، در مـعرض انواع خطرات است. ویروسهای رایانهای به سرعت و راحتی، بر روی اینترنت منتشر میشوند و بـه دلیـل هـمیشه بر خط بودن، میزبانهای وب بیشترین احتمال آلودگی را دارند. شمار بسیار کمی از کاربران حرفهای اینترنت (هـکرها) بـه حمله به سیستمهای امنیتی میزبانان وب و دسترسی به اطلاعات آنان علاقه زیادی دارنـد.
خـدمات 24 سـاعته در تمام هفته
ارائه خدمات تقریبا همیشگی از طرف سرور، برای یک سایت کوچک که خیلی هم تـغییر نـمیکند، شـاید موضوع چندان مهمی نباشد؛ اما برای سایتهای متوسط و به بالا، یکی از سرویسهای مـهم و اجـباری است. فرض کنید در آخرین ساعات شب یا شروع یک تعطیلی، مشکلی برای سرورهای میزبان پیش آیـد. نـبود سرویس تمام وقت یا نبود پشتیبانی در تعطیلات، به معنای در دسترس نبودن سـایت شـما در همة آن مدت است.
پشتیبانی بر خط
ایـن روزهـا بـیشتر شرکتهای میزبانی، به استفاده از روشهای پیوسته (آنـلاین)، بـرای ارائه خدمات روی آوردهاند؛ یعنی شما میتوانید، به صورت مستقیم، با تیم فروش یـا پشـتیبانی صحبت کنید.
وجود سیستم پیـگیری و پشـتیبانی
مطمئن شـوید، سـازمان مـیزبان شما، از برنامههای رایانهای مناسب(CRM) ، برای پاسـخگویی و پیـگیری کار مشتریان استفاده میکند. برخورداری طرف قرارداد شما از این سامانه، نشان تـوانمندی و مـسئولیت پذیری آنهاست.
فایلهای پشتیبانی از اطلاعات و سـایت
تهیة نسخة پشتیبانی روزانـه یـا هفتگی از فایلها و بانک اطلاعاتی سـایت، در بـرگیرندة پرداخت هزینة اضافی است و باور کنید که این هزینة حق بیمهایست که به دردسرش مـی ارزد. ایـن خدمتی است که حتی سـایتهای کـوچک هـم نباید از آن بـگذرند، زیـرا تهیه و بارگذاری مجدد اطـلاعات کـه پیوسته در معرض خطر است، هزینة بسیار زیادی در بردارد که هزینة نسخه برداری روزانه یـا هـفتگی در مقابل آن چندان زیاد نیست.
ابزارهای پشـتیبانی
امـروزه تقریباً هـمة مـیزبانان بـرنامههایی دارند که بسیاری کارهای مـربوط به ایجاد یا نگهداری سایت توسط خود مشتری انجام شود؛ مانند جابه جایی فایلها و شاخهها، ایجاد صندوق الکترونیک، بارگذاری بـانک اطـلاعاتی و ... که در اصطلاح به این ابزار، صـفحة کـنترل یـا کـنترل پنـل میگویند. پیش از گـزینش مـیزبان امکانات کنترل پنل میزبان را بررسی کنید که چه کارهایی به عهدة شماست و چه کارهایی را باید از میزبان بـخواهید. هـمیشه داشـتن یک کنترل پنل توانمند، از وابستگی شما بـه مـیزبانها مـیکاهد.
افـزون بـر رعـایت نکات فنی و تکنیکی گفته شده در بالا، طرح این نکته نیز حائز اهمیت است که به علت وجود سیاستهای تقابلی برخی کشورها با اسلام و پیشرفتهای مسلمانان، باید تـا حد ممکن سعی شود که میزبانان سایتهای اسلامی در کشورهای مطمئن و دوست انتخاب شود، تا از گزندهای احتمالی مصون بماند.



