فناوری اطلاعات وطراحی سایت در ایران
امتیاز کاربران
توسعه و کاربری فناوری اطلاعات وطراحی سایت در ایران راه پر فراز و نشیبی در پیش دارد.اینترنت،خصوصیت منحصر بفرد تلفن یعنی یک تولیدکننده -یک مصرفکننده را از بین برده و حال در این فضل مصرفکننده با انبوهی از تولیدکننده مواجه است و در عین حـال هـر مصرفکننده،یک تولیدکنندهء بالقوه است.فضای اینترنت، محل قدرتنمایی فناوران اطلاعات است تا توان بهرهبرداری از انبوه دادهها و اطلاعات خام را به رخ عقبماندگان از قافلهء TI بکشانند. پژوهش حاضر بر مبنای معیارهای عمومی ارزیـابی بـه بررسی و کنکاش حضور کمی سایت های ایرانی در فضای اینترنت پرداخته است و همچنان محقق یادآور شده است: «حضور وب سایتهای ایرانی در شبکه قاعدهمند نبوده و مبتنی بر سیاستگذاری و برنامهریزی مدونی نیست و وب سایتهای ایـرانی،حـجم اطلاعاتی قابل توجهی را در بر ندارند».
همگام با رشد روز افزون استفاده کنندگان از اینترنت،اطلاعات موجود در این محیط الکترونیکی نیز،به طور شگفتآوری در حال افزایش است.تعداد وب سایتها از 133 سایت در سال 1993 بـه 2500 سـایت در سـال 1994 افزایش یافت و به 1000 وب سایت در پایـان 19994 رسـید.در ژانـویهء سال 2001، حدود 28 میلیون وب سایت وجود داشت که دسترسی به بیش که توسط سازمانها،مؤسسهها،شرکتهای خصوصی و دولتی و اشخاص از هر ملیت،در هـر کـشور،قـاره و حوزهء جغرافیایی بدون محدودی و نظارت خاصی بر روی شـبکه قـرار میگیرند، در واقع دروازههایی برای دسترسی به حجم وسیعی از اطلاعات میباشند.از این رو،با شناخت صحیح،برنامهریزیهای نظاممند و سیاستگذاریهای بموقع و بـا مـشارکت سـازمانها،شرکتها و افراد حقیقی و حقوقی در کشور،میتوان از این عرصه در جهت ارائهـء اطلاعات علمی،آموزشی،تجاری،تبلیغاتی،سرگرمی،بیان و انتقال فرهنگ و غیره به بهترین وجه بهره برد،چرا که امـروزه پیـشرفت یـا عقبماندگی هر کشور بر اساس میزان و نحوه تولید و اشاعه اطلاعات آن اسـت.بـررسی الگوی رشد TI در جهان،نشانگر آن است که بسیاری از کشورها توجه به فناوری اطلاعات را هم از بعد زیـرساخت و هـم از بـعد فرهنگسازی عمومی در سر فصل برنامههای توسعهای خود قرار دادهاند.به همین سـبب،اهـمیت و ضـرورت پژوهش حاضر،افزون بر تازگی موضوع،از آن جهت است که نتایج و یافتههای حاصل از مطالعه و بـررسی وضـعیت وب سـایتهای ایرانی،بعنوان منابع اطلاعاتی کشور در شبکه اینترنت،در شناخت و کسب آگاهی از چگونگی و وضعیت وب سایتهای کـشور،بـه مظنور اخذ تصمیمگیریها و برنامهریزیهای آینده کشور در این زمینه مؤثر خواهد بود، افزون بـر ایـنکه مـیتواند مبدأ و آغازی برای پژوهشهای آینده در همین راستا باشند.
هدف کلی این پژوهش،مشخص سـاختن وضـعیت کنونی حضور وب سایتهای ایرانی در محیط وب،از جنبههای:نوع وب سایت،روزآمدی،نوع سازمان پشتیبانی کـننده،چـگونگی دسـترسی،موضوع،هدف،زبان،نوع قلمرو،خدمان و امکانات، و پیوند میباشد.
برای دست یافتن به این هـدف،سـیاههء ارزیابی بر مبنای سؤالات زیر تهیه شده است:
حضور وب سایتهای ایرانی در شـبکه قـاعدهمند نـبوده و مبتنی بر سیاستگذاری و برنامهریزی مدونی نیست و وب سایتهای ایرانی،حجم اطلاعاتی قابل توجهی را دربرندارند.
1.بین مـیزان حـضور سـازمانهای دولتی و خصوصی در توسعهء وب سایتهای ایرانی،چه تفاوتی وجود دارد؟
2.بین توزیع وب سایتهای ایـرانی از جـهت نوع،چه تفاوتی وجود دارد؟
3.چه تفاوتی بین هدفهای وب سایتهای دولتی و خصوصی وجود دارد؟
4.وب سایتهای ایرانی،از نظر تـوزیع مـوضوعهای تحت پوشش،چه تفاوتی دارند؟
5.وب سایتهای ایرانی،افزون بر زبان فارسی با چـه زبـانهای دیگری به اشاعهء اطلاعات میپردازند؟
6.چه رابطهای بـین چـگونگی دسـترسی به اطلاعات و نوع وب سایتهای ایرانی،وجـود دارد؟
7.چـه تفاوتی بین روزآمدی انواع وب سایتهای ایرانی، وجود دارد؟
8.نوع قلمرو،در وب سایتهایر ایرانی از چه نـسبتی بـرخوردار است؟
9.چه تفاوتی بین خدمات و امـکانات ارائه شـده توسط وبـ سـایتهای دولتـی و خصوصی،وجود دارد؟
10.میزان ارتباط یا پیـوند بـا دیگر وب سایتهای مهم موضوع در وب سایتهای ایرانی چگونه است؟
پژوهش حاضر را میتوان پیـمایشی از نـوع توصیفی دانست.به طور کلی،تـحقیقات به دو دسته توصیفی(غـیر آزمـایشی)و آزمایشی تقسیم میشوند.تحقیق تـوصیفی،خـود شامل:تحقیق پیمایشی ،تحقیق همبستگی،اقدامپژوهی، بررسی موردی و تحقیق پس-رویدادی(علی-مقایسهای) مـیباشد.تـحقیق توصیفی شامل مجموعه روشهایی اسـت کـه هـدف آنها توصیف کـرد شـرایط یا پدیدههای مورد بـررسی اسـت.تحقیق پیمایشی از نوع توصیفی،برای بررسی توزیع ویژگیهای یک جامعهء آماری به کار مـیرود.ایـن نوع تحقیق میتواند برای پاسخ بـه ایـن سؤالها بـه کـار رود:
الف-وضـعیت موجود چگونه است؟
ب-چه رابـطهای میان رویدادها وجود دارد؟
ج-ماهیت شرایط چگونه است؟
پژوهش حاضر نیز،با کمک روش تحقیق پیمایشی به بـررسی وضـعیت و شرایط تعدادی از وی سایتهای ایرانی بر اسـاس مـعیارهای عـمومی ارزیـابی وب سـایتها پرداخته است.
جامعهء مورد بررسی پژوهش حاضر،کلیهء وب سایتهای ایرانی است که منشأ ایجاد آنها-اعم از اشـخاص حـقیقی یـا حقوقی- در کشور ایران بوده است.به ایـن مـنظور،بـا اسـتفاده از امـکانات پیـشرفته سه موتور جست و جوی گوگل،یاهو و لایکوز که امکان اعمال محدودیت مکان جغرافیایی(کشور)،در آنها وجود داشت،وب سایتهای ایرانی بازیابی شدهاند.هم چنین به منظور پیشگیری از سـوگیریهای احتمالی،از راهنمای وب- tseg iD narI و کتاب راهنمای سایتهای مشهور ایرانی و سایتهای مشهور خارجی بر روی وب نیز استفاده شده است.
انتخاب وب tsegiD narI از میان سایر راهنماهای وب،به این دلیل بوده که این راهنما،نشانی اینترنتی سـایتها را بـر اساس مکان جغرافیایی(نام کشور)،تقسیمبندی نموده
است و وب سایتهای ایرانی موجود در کشور ایران،که مد نظر پژوهش حاضر مـیباشد،از سـایر وب سایتهای ایرانی موجود در کشورهای دیگر تفکیکی شده است.کتاب راهنمای سایتهای مشهور ایرانی و سایتهای مشهور خارجی بر روی وب نیز، تازهترین منبع چـاپی در دسـترس در این زمینه،در زمان اجرای پژوهـش بـوده است که مد نظر محقق قرار گرفته است.
اینترنت،نماد جامعهء جهانی اطلاعاتی است و بعنوان مهمترین فناوری قرن بیستم،به منظور کسب اطـلاعات، مـورد استفادهء گستردهء قشرهای وسیعی از مردم قرار میگیرد. کاربردهای خدمات مختلف،از جمله گروههای بحث خبری، پست الکترونیکی و از همه مهمتر شبکهء جهانی وب،شیوههای سنتی کسب و اشاعهء اطلاعات را دگرگون ساخته است،تا جـایی کـه بسیاری از مـردم،به جای رجوع به یک مجموعهء دائرة المعارف،به طور مستقیم به سراغ وب میروند.اینترنت و بویژه محیط وب از یـک سو باعث استفاده گسترده آن در کلیه زمینههای فعالیتهای انسانی شده و از سوی دیـگر،نـقش مـهمی در ارتقای تحقیقهای علمی،رشد اقتصادی،تمدن انسانی و توسعه صنعت اطلاعات،اجرا میکند.هم اکنون،حجم عظیمی از اطـلاعات، از طـریق انواع وب سایت ها،قابل دسترسی است. در واقع،هر کشوری،با توجه به توانمندیهای خـود،اطـلاعات کـشورهایی بر این شبکه سیطره دارند که عرضه کنندهء اطلاعات بیشتر و مفیدتر باشند.
در عرصه اینترنت،بـرخی کشورها،بیشتر،به صورت تولید کننده و برخی دیگر به صورت مصرف کننده اطـلاعات،در آمدهاند.به نظر مـیرسد بـیشتری اطلاعات قابل دسترس در محیط وب،متعلق به آمریکا و دیگر کشورهای توسعه یافته است،در حالی که کشورهای در حال توسعه،نقش کمرنگتری را در ارائهء اطلاعات خود در این محیط بعهده دارند.ایران نیز،همانند دیگر کـشورهای در حال توسعه،فضایی را در این محیط به خود اختصاص داده است.افراد حقیقی و حقوقی،مؤسسهها،شرکتها،دانشگاهها و...،از طریق وب سایت های خود و مبتنی بر هدفها و اصول سازمانی خویش، به اشاعه اطلاعات میپردازند.اما،به نـظر مـیرسد تا کنون،وضعیت وب سایتهای ایرانی در شبکه وب و به طور کلی چگونگی حضور ایران در عرصه شبکه جهانی اطلاعات و به تعبیری،نوع اطلاعات ایران در محیط وب،در هیچ تحقیق و پژوهشی،به طور جدی، مورد مـطالعه قـرار نگرفته است.بنابراین،مسألهء اساسی در این تحقیق این است که:وضعیت حضور اطلاعاتی ایران در شبکهء وب چگونه است؟و وب سایتهای ایرانی،بر اساس معیارهایی چون:سازمان پشتیبانی کنندهء وب سایت،نوع وب سایت،هـدف، مـوضوع،زبان،چگونگی دسترسی،روزآمدی،پیوند،خدمات و امکانات و نوع قلمرو،چه وضعیتی دارند؟
به طور کلی،در یک جمعبندی میتوان گفت کـه حـضور سازمانهای دولتی در شبکهء اینترنت،بیش از بخش خصوصی بوده است. وب سایتها،اعم از خصوصی و دولتی در ارائهء موضوعهای عـلمی،فـرهنگی،اجتماعی و...،هم چنین،ارائه منابع اطلاعاتی مانند پایگاههای اطلاعاتی،منابع الکترونیکی و...،ضعیف عـمل کـردهاند.به نظر میرسد حضور وب سایتهای ایرانی در شـبکه قـاعدهمند نـبوده و مبتنی بر سیاستگذاری و برنامهریزی مدونی نیست و وب سـایتهای ایـرانی،حجم اطلاعاتی قابل توجهی را دربرندراند
1.جلوه حضوری فناوری اطلاعات در ایـران تـوسعه و کاربری ایـنترنت اسـت.از آن جـایی که این حضور کمی است یـا کـیفی، تلاش محقق برای بررسی و ارزیابی وضعیت وب سایتهای ایرانی بر اساس معیارهای عـمومی،قـابل تحسین است.
2.فناوری اطلاعات دانشی مـیان رشته است.از این نـظر،ورود پژوهـشگران علوم دیگر(بغیر از رشته رایـانه) مـانند علم اطلاعرسانی،ارتباطات و مدیریت برای بازشناسی جنبههای مختلف آن ضروری است.این پایان نـامه در گـروه علمی کتابتداری و اطلاعرسانی تدوین شـدها سـت کـه از این رو ورود این دانـشجویان بـه بحث فناوریهای نوین اطـلاعرسانی تـحسینبرانگیز است.اما باید به خاطر داشت که خاصیت فرارشتهای فناوری اطلاعات،لزوم بهرهگیری از تجربههای دیـگر عـلوم را ضروری میکند.
